Roetschorsziekte, veroorzaakt door de schimmel Cryptostroma corticale, is een groot risico voor esdoorns en mogelijk de volksgezondheid in Nederland. De ziekte komt voor op verschillende soorten esdoorns en soms op linden. Ook komt de schimmel voor op zowel levend als dood hout. In Nederland heeft BTL Bomendienst al tientallen bomen aangetroffen met roetschorsziekte en richtlijnen opgesteld over wat te doen bij constatering van de aantasting. Een belangrijke vraag is: Komt de ziekte steeds vaker voor of wordt deze steeds beter herkend?
Symptonen
De schimmel Cryptostroma corticale wordt zeer schadelijk voor de boom tijdens periodes van extreme warmte en droogte. De schimmel wordt parasitair en tast het bast- en cambiumweefsel aan. Op de bast zijn vlekken te zien die worden veroorzaakt door slijmafscheiding. Doordat de schimmel de aan- en afvoer van water in de boom verstoort, verwelkt de boom en sterft de kroon af. Uiteindelijk sterft zelfs de hele boom af. In het spinthout van een aangetaste boom zijn groene tot blauwachtige verkleuringen te zien. Binnen enkele maanden na het afsterven ontstaan langwerpige scheuren in de bast. De buitenste schorslaag wordt afgestoten en onder de schors is een zwarte laag schimmelsporen te zien.
Zorgplicht
Doordat de boom afsterft, is er een verhoogde kans op stam- en takbreuk. Bovendien kunnen de schimmelsporen zeer schadelijk zijn voor de gezondheid. Vooralsnog zijn er geen methoden bekend van preventie of bestrijding. Aangetaste bomen moeten op een veilige manier verwijderd worden.
Latente aanwezigheid van de schimmel
Wetenschappers in Tsjechië (Kelnarov· et al. 2017) onderzochten of de schimmel aanwezig was bij esdoorns die geen symptomen lieten zien. Door de latente aanwezigheid in kaart te brengen en te kijken waarmee dit gecorreleerd is (o.a. wegen en paden), kan een voorspelling over de risico’s worden gemaakt. Namelijk dat de risico’s groot zijn (schimmel algemeen aanwezig) en dat de risico’s groter zijn langs bijv. wegen en paden. Op deze manier willen ze de risico’s voor het esdoornbestand voorspellen. Om de schimmel te detecteren, hebben ze stukjes houtweefsel op kweek gezet en deden ze DNA-onderzoek met een nieuw ontworpen primer.
De schimmel werd gedetecteerd in maar liefst 25% van de 112 onderzochte esdoorns in Praag. Bomen die besmet waren met de schimmel bleken vaak verkleuringen te hebben in het hout. Bovendien bleken besmettingen vaker voor te komen langs wegen en paden. Roetschorsziekte is dus alom aanwezig in het grote esdoornbestand van Praag, zelfs bij bomen die geen enkel symptoom laten zien! Ook in Nederland komt de schimmel waarschijnlijk veel vaker voor dan we tot nu toe denken.
Omdat warme perioden bijdragen aan de verspreiding van roetschorsziekte doet BTL Bomendienst onderzoek naar de ontwikkeling in Nederland en de mogelijkheid om deze opsporingsmethode zelf ook toe te passen in Nederland.
Ron Schraven
Hoofd Boomziekten & Aantastingen, idverde Bomendienst
T: 06 20 96 31 62
E: ron.schraven@idverde.nl
